Từ Đồng Quan Đến Điện Biên của Lê Trọng Tấn là một cuốn hồi ký quân sự quan trọng, ghi lại chặng đường chiến đấu dài và nhiều thử thách của Quân đội Nhân dân Việt Nam từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp cho tới chiến thắng Điện Biên Phủ. Cuốn sách mang dấu ấn rõ nét của người trong cuộc, vừa trực tiếp cầm quân, vừa chứng kiến sự trưởng thành từng bước của lực lượng vũ trang cách mạng.
Nội dung hồi ký được triển khai theo dòng thời gian, bắt đầu từ những trận đánh đầu tiên ở vùng Đồng Quan, khi lực lượng ta còn non trẻ, trang bị thô sơ, kinh nghiệm chiến đấu hạn chế. Tác giả kể lại quá trình tổ chức lực lượng, xây dựng đơn vị, huấn luyện chiến sĩ trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Những thất bại, tổn thất ban đầu không bị che giấu, mà được nhìn nhận như một phần tất yếu của con đường đi tới trưởng thành.
Hình ảnh người lính trong Từ Đồng Quan Đến Điện Biên hiện lên gần gũi và thực tế. Đó là những chiến sĩ xuất thân từ nông dân, công nhân, trí thức trẻ, mang theo lòng yêu nước nhưng thiếu kinh nghiệm trận mạc. Qua từng chiến dịch, người lính học cách đánh địch, học cách chịu đựng gian khổ, thích nghi với rừng núi, với thiếu ăn, thiếu ngủ, với bom đạn và bệnh tật. Sự trưởng thành của người lính gắn liền với sự trưởng thành của quân đội.
Ở góc độ chỉ huy, Lê Trọng Tấn dành nhiều trang để nói về việc rút kinh nghiệm sau mỗi trận đánh, điều chỉnh chiến thuật, thay đổi cách tổ chức và sử dụng lực lượng. Người đọc có thể thấy rõ quá trình chuyển biến từ lối đánh phân tán, nhỏ lẻ sang các chiến dịch quy mô ngày càng lớn, có phối hợp binh chủng và tính toán chiến lược rõ ràng. Những quyết định này không được kể như mệnh lệnh khô cứng, mà gắn với hoàn cảnh cụ thể và áp lực thực tế của chiến trường.
Đỉnh cao của cuốn hồi ký là phần viết về chiến dịch Điện Biên Phủ. Tác giả tái hiện không khí căng thẳng, gian khổ và quyết liệt của chiến dịch, từ công tác chuẩn bị, hành quân, kéo pháo, đào hào cho đến từng đợt tiến công. Người lính ở đây không còn là lực lượng non nớt ban đầu, mà là một đội quân đã dày dạn trận mạc, có kỷ luật, có ý chí và có niềm tin vào thắng lợi cuối cùng.
Từ Đồng Quan Đến Điện Biên không chỉ là hồi ký cá nhân của một vị tướng, mà còn là bức tranh tổng hợp về quá trình hình thành và lớn mạnh của quân đội trong kháng chiến chống Pháp. Cuốn sách giúp người đọc hiểu rằng chiến thắng Điện Biên Phủ không phải là kết quả của một trận đánh đơn lẻ, mà là thành quả của cả một chặng đường dài, được xây dựng bằng mồ hôi, máu, sự kiên nhẫn và học hỏi không ngừng của những người lính Việt Nam.
