Tù Nhân Của Nhà Nước – Nhật Ký Bí Mật Của Triệu Tử Dương là một tài liệu chính trị – lịch sử đặc biệt, hé lộ góc khuất quyền lực bên trong tầng cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong giai đoạn biến động cuối thế kỷ XX. Cuốn sách ghi lại những suy tư, hồi tưởng và tự vấn của Triệu Tử Dương – cựu Tổng Bí thư ĐCSTQ – trong những năm tháng bị quản thúc tại gia sau biến cố Thiên An Môn 1989, khi ông từ một trong những nhân vật quyền lực nhất Trung Quốc trở thành “tù nhân” ngay trong chính ngôi nhà của mình.
🇻🇳 Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam!
Giá trị lớn nhất của Tù Nhân Của Nhà Nước nằm ở tính chất lời chứng từ bên trong hệ thống. Triệu Tử Dương không viết như một người đối lập hay một nhà phê phán từ bên ngoài, mà như một người từng tin tưởng sâu sắc vào con đường cải cách, từng ở trung tâm của quyền lực và trực tiếp tham gia vào những quyết sách mang tính sống còn đối với đất nước. Chính vị thế này khiến những trang nhật ký của ông mang sức nặng đặc biệt, vừa bình thản, vừa day dứt.
Cuốn sách tập trung nhiều vào quá trình cải cách kinh tế và chính trị trong thập niên 1980, thời kỳ Trung Quốc đứng trước ngã rẽ lớn. Triệu Tử Dương hiện lên như một nhà cải cách thận trọng nhưng kiên định, tin rằng mở cửa kinh tế cần song hành với cải cách thể chế và pháp quyền. Qua những ghi chép chi tiết, người đọc thấy rõ sự giằng co nội bộ trong ban lãnh đạo Trung Quốc, nơi nỗi sợ mất kiểm soát luôn đối đầu với nhu cầu đổi mới để tồn tại.
Biến cố Thiên An Môn được Triệu Tử Dương kể lại không bằng giọng điệu bi kịch hóa, mà bằng sự tỉnh táo đau đớn. Ông mô tả quá trình ra quyết định tập thể, sự bế tắc trong đối thoại và cảm giác bất lực khi nhận ra xu hướng dùng bạo lực đã trở thành lựa chọn cuối cùng của những người nắm quyền. Từ đó, Tù Nhân Của Nhà Nước không chỉ là câu chuyện của một cá nhân bị thất sủng, mà là bi kịch của một cơ hội cải cách bị bỏ lỡ.
Một điểm đáng chú ý khác của cuốn sách là những suy tư của Triệu Tử Dương về bản chất quyền lực và hệ thống chính trị. Trong cô lập, ông có điều kiện nhìn lại con đường mình đã đi, thừa nhận những giới hạn, ảo tưởng và sai lầm. Những trang viết này không nhằm thanh minh, mà thể hiện sự tự phản tỉnh hiếm thấy ở một chính khách từng ở đỉnh cao quyền lực. Chính sự thành thật ấy khiến cuốn sách vượt khỏi khuôn khổ hồi ký thông thường, trở thành một văn bản có chiều sâu triết lý và lịch sử.
Về giọng văn, Tù Nhân Của Nhà Nước tiết chế, không kích động cảm xúc, không lên án gay gắt. Sự lạnh lùng này lại càng làm nổi bật cảm giác cô độc và bi thương của một con người bị hệ thống mà mình từng phục vụ loại bỏ. Cuốn sách vì thế không chỉ nói về Trung Quốc, mà còn đặt ra những câu hỏi phổ quát về cải cách, quyền lực và số phận của những người chọn con đường thay đổi từ bên trong.
Tù Nhân Của Nhà Nước – Nhật Ký Bí Mật Của Triệu Tử Dương là một tác phẩm có giá trị tư liệu và tư tưởng sâu sắc, đặc biệt quan trọng đối với những ai quan tâm đến chính trị Trung Quốc, lịch sử đương đại và mối quan hệ phức tạp giữa cải cách và quyền lực. Đây là tiếng nói hiếm hoi của một người từng đứng ở trung tâm cơn bão lịch sử, để lại cho hậu thế một bản ghi chép tỉnh táo, u buồn và đầy ám ảnh về cái giá của lựa chọn.
