Cô Gái Lai Da Trắng của Kim Lefèvre là một cuốn hồi ký tự truyện giàu sức ám ảnh, kể lại hành trình lớn lên và đi tìm căn tính của một người phụ nữ mang dòng máu lai Pháp – Việt trong bối cảnh xã hội Việt Nam thời thuộc địa và hậu thuộc địa. Cuốn sách không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn phản chiếu những vết thương lịch sử, định kiến xã hội và nỗi cô đơn kéo dài qua nhiều thế hệ.
Nội dung hồi ký xoay quanh chính cuộc đời Kim Lefèvre, sinh ra từ mối quan hệ giữa một người mẹ Việt nghèo và một người cha Pháp vắng bóng. Ngay từ khi còn nhỏ, nhân vật “tôi” đã phải đối diện với sự kỳ thị vì là con lai: không hoàn toàn được chấp nhận trong cộng đồng người Việt, nhưng cũng không thuộc về thế giới người Pháp. Màu da trắng trở thành dấu hiệu khiến cô bị soi mói, xa lánh, thậm chí sỉ nhục, ngay trong chính quê hương mình.
Hình ảnh người mẹ là một trong những trục cảm xúc mạnh nhất của tác phẩm. Đó là người phụ nữ Việt Nam cam chịu, sống trong nghèo khó và mang nỗi nhục thầm lặng vì sinh ra một đứa con lai. Tình yêu thương của mẹ dành cho con luôn hiện diện, nhưng bị bao phủ bởi sợ hãi, im lặng và bất lực trước định kiến xã hội. Mối quan hệ mẹ – con trong sách vừa gắn bó, vừa đau đớn, phản ánh bi kịch của những con người bị lịch sử đẩy vào thế yếu.
Kim Lefèvre kể lại tuổi thơ và tuổi trẻ của mình với giọng văn thẳng thắn, tiết chế cảm xúc nhưng không lạnh lùng. Những trải nghiệm trong trường học, trong gia đình, trong các mối quan hệ xã hội đều cho thấy cảm giác lạc lõng kéo dài: đi đâu cũng là người ngoài cuộc. Cô không chỉ bị phân biệt vì màu da, mà còn vì giới tính, xuất thân và thân phận không được lựa chọn.
Một phần quan trọng của cuốn hồi ký là hành trình rời Việt Nam sang Pháp. Tuy nhiên, “trở về” với quê hương của người cha không mang lại cảm giác thuộc về như mong đợi. Tại Pháp, Kim Lefèvre tiếp tục đối diện với một kiểu xa lạ khác: cô là người Á Đông, là phụ nữ nhập cư, mang ký ức thuộc địa không dễ hòa nhập. Căn tính của cô vì thế luôn ở trạng thái lưng chừng, không trọn vẹn ở bất cứ đâu.
Cô Gái Lai Da Trắng không kể câu chuyện bằng sự oán trách, mà bằng cái nhìn tỉnh táo và nhân bản. Tác giả không lên án cá nhân, mà để người đọc tự cảm nhận sức nặng của những định kiến vô hình đã bóp nghẹt đời sống con người ra sao. Cuốn sách là lời tự sự về nỗi đau của những đứa trẻ lai, của phụ nữ trong xã hội bất công, và của những cá nhân bị kẹt giữa các ranh giới văn hóa.
Với giọng văn giản dị, chân thật và giàu nội lực, Cô Gái Lai Da Trắng là một hồi ký đáng đọc cho những ai quan tâm đến thân phận con người trong lịch sử, vấn đề căn tính, và những tổn thương kéo dài không dễ gọi tên. Đây là cuốn sách để đọc chậm, đọc lặng, và để hiểu rằng có những cuộc đời phải đi rất xa chỉ để tìm một chỗ được là chính mình.
