Đời Du Nữ – Háo Sắc Nhất Đại Nữ của Ihara Saikaku là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Nhật Bản thời Edo, phản ánh chân thực và sắc lạnh đời sống nơi chốn lầu xanh trong xã hội phong kiến. Với giọng văn vừa trào lộng vừa thấm đẫm tính hiện thực, Saikaku đã dựng nên chân dung một người phụ nữ trôi dạt giữa ham muốn, tiền bạc và những quy tắc nghiệt ngã của thời đại.
Tác phẩm kể về cuộc đời của một người phụ nữ nổi tiếng vì nhan sắc và dục vọng, từ khi còn là thiếu nữ cho đến lúc tuổi xế chiều. Sinh ra trong một gia đình khá giả, nàng sớm bộc lộ bản tính say mê tình ái, khao khát yêu và được yêu. Tuy nhiên, chính sự “háo sắc” ấy lại khiến nàng bị xã hội ruồng bỏ. Từ những mối tình vụng trộm ban đầu, nàng bị đẩy vào con đường lưu lạc, trở thành kỹ nữ và sống cuộc đời chìm nổi giữa những cuộc mua vui.
Ihara Saikaku không xây dựng nhân vật chính như một biểu tượng đạo đức để phán xét, cũng không tô vẽ nàng thành hình mẫu lãng mạn. Ông quan sát và ghi chép, gần như lạnh lùng, hành trình trượt dài của một con người bị cuốn theo dục vọng và hoàn cảnh. Qua đó, tác phẩm mở ra bức tranh rộng lớn về xã hội Edo: nơi đồng tiền chi phối quan hệ, nơi thân phận phụ nữ mong manh và dễ dàng bị định đoạt bởi định kiến.
Điểm đặc sắc của Đời Du Nữ – Háo Sắc Nhất Đại Nữ nằm ở cách Saikaku kết hợp yếu tố hiện thực với chất châm biếm sâu cay. Những mối tình trong truyện không chỉ là chuyện xác thịt mà còn là sự va chạm giữa ảo tưởng và thực tế. Người đàn ông đến rồi đi, lời hứa đổi thay theo túi tiền, còn nhân vật nữ chính dần đánh mất tuổi xuân trong những căn phòng rực rỡ ánh đèn nhưng lạnh lẽo về tinh thần.
Tác phẩm cũng đặt ra vấn đề về tự do cá nhân trong một xã hội bị trói buộc bởi lễ giáo. Nhân vật nữ không hoàn toàn là nạn nhân, bởi nàng chủ động tìm kiếm khoái cảm và lựa chọn sống theo bản năng. Thế nhưng, chính sự chủ động ấy lại không được xã hội dung thứ. Bi kịch của nàng không chỉ đến từ dục vọng mà còn từ sự bất bình đẳng giới và cấu trúc xã hội khắc nghiệt.
Văn phong của Ihara Saikaku ngắn gọn, sắc sảo, giàu tính ghi chép đời thường. Ông không sa vào miêu tả dài dòng mà tập trung vào những chi tiết đắt giá, tạo nên nhịp điệu nhanh, dồn dập như chính nhịp sống nơi kỹ viện. Qua từng chặng đời của nhân vật, người đọc cảm nhận rõ sự tàn nhẫn của thời gian: nhan sắc phai tàn, khách làng chơi thưa dần, và giấc mộng ái tình dần biến thành ký ức chua chát.
Không chỉ là câu chuyện về một kỹ nữ, Đời Du Nữ – Háo Sắc Nhất Đại Nữ còn là bản biên niên về dục vọng con người trong xã hội thương mại đang trỗi dậy ở Nhật Bản thế kỷ XVII. Tác phẩm góp phần định hình dòng văn học “ukiyo-zōshi” – văn học về “thế giới nổi trôi”, nơi mọi giá trị đều mong manh và đời sống giống như một cuộc vui chóng tàn.
Đọc Ihara Saikaku, người ta không chỉ thấy một câu chuyện táo bạo về tình dục, mà còn nhận ra chiều sâu nhân bản ẩn sau những trang văn tưởng như trần trụi. Giữa ánh đèn đỏ và tiếng đàn shamisen, thân phận con người hiện lên với đầy đủ khát vọng, sai lầm và nỗi cô đơn không thể gọi thành tên.
